Gemeentelijk cameratoezicht in de openbare ruimte is de afgelopen jaren flink gegroeid. Dit artikel legt uit hoe het wettelijk is geregeld, wie erover beslist, en waar het inmiddels het meest wordt ingezet.
Inmiddels hebben bijna 200 Nederlandse gemeenten vormen van gemeentelijk cameratoezicht in de openbare ruimte, en dat aantal groeit nog steeds — net als het totale aantal ingezette camera's.
Gemeentelijk cameratoezicht is geregeld in artikel 151c van de Gemeentewet. De burgemeester krijgt daarmee de bevoegdheid om cameratoezicht in te zetten in het belang van de handhaving van de openbare orde, maar alleen als de gemeenteraad hem die bevoegdheid vooraf heeft toegekend in de Algemene Plaatselijke Verordening. Sinds een wetswijziging in 2016 geldt dit artikel niet meer alleen voor vaste camera's, maar ook voor flexibel of tijdelijk inzetbare camera's.
Gemeenten zetten cameratoezicht vooral in op plekken met verhoogd risico op overlast of criminaliteit: uitgaansgebieden, stationsomgevingen en gebieden met drugsgerelateerde criminaliteit. Camera's mogen alleen openbare plaatsen filmen die specifiek zijn aangewezen in de regeling — geen woningen of afgesloten terreinen — en de politie is wettelijk verantwoordelijk voor de daadwerkelijke uitvoering van het toezicht.
Met de CCTV Map Netherlands zoek je gekarteerde camera's in een gekozen gebied op, met een filter voor publiek/overheidsbeheerde camera's versus camera's van onbekende of private herkomst. De data komt uit OpenStreetMap en is daarom een indicatie, geen volledig of officieel register.
De burgemeester besluit over de inzet van cameratoezicht in het belang van de openbare orde, maar alleen als de gemeenteraad hem die bevoegdheid vooraf heeft gegeven in de Algemene Plaatselijke Verordening. Het is dus geen besluit dat een burgemeester zomaar alleen kan nemen.
Nee. Camera's mogen alleen openbare plaatsen en andere voor iedereen toegankelijke plekken filmen die specifiek zijn aangewezen in de regeling, en mogen geen beelden van woningen of afgesloten terreinen vastleggen.
De politie is wettelijk aangewezen om het gemeentelijk cameratoezicht daadwerkelijk uit te voeren, ook al besluit de burgemeester over de inzet ervan.